
Citaat van de week:
“Je moet de gave van de mensen om te kunnen zondigen, niet zo laag en ook niet als te misdadig aanslaan; want zonder de gave om tegen de gegeven wetten in te kunnen handelen, zou de mens een dier zijn en geen mens!” — GJE2 28
—
Een vraag
We hebben in de voorgaande afleveringen gezien dat zelfonderzoek de eerste stap is naar verlossing. Je leert luisteren naar je geweten, je leert de eigenliefde herkennen, en je begint te handelen naar wat je geweten zegt. Maar onderweg kun je een vraag tegenkomen: waarom laat God eigenliefde en hoogmoed, wat zonde is, toe? Waarom geeft Hij ons de mogelijkheid om verkeerd te kiezen? Waarom maakte Hij het niet gewoon zo dat we automatisch het goede doen?
Het antwoord is even eenvoudig als ingrijpend: zonder die vrijheid zou je geen mens zijn.
De gave om te kunnen kiezen voor eigenliefde
Het citaat van deze week noemt de mogelijkheid om eigenliefde na te streven, de mogelijkheid tot zonde, een gave. Dat klinkt vreemd. Het is toch iets slechts?
Dat is omdat de vrijheid om nee te zeggen de keerzijde is van de vrijheid om ja te zeggen. Als je niet kunt kiezen voor het kwade, kun je ook niet werkelijk kiezen voor het goede. Je zou dan een dier zijn, gedreven door instinct, niet door liefde.
Hij zegt: “Zonder de gave om tegen de gegeven wetten in te kunnen handelen, zou de mens een dier zijn en geen mens!” — GJE2 28
God wil geen marionetten. Hij wil geen robots die geprogrammeerd zijn om elkaar en Hem lief te hebben. Hij wil kinderen die vrij kiezen voor de liefde. En die vrijheid is alleen mogelijk als je ook de mogelijkheid hebt om niet voor de liefde te kiezen.
God kan en mag de vrije wil niet sturen
Dit is een van de meest ontroerende inzichten die in jou wakker kunnen worden. God kan weliswaar alles, maar Hij wil en zal Zich niet bemoeien met jouw vrije wil. Niet omdat Hij het niet zou kunnen, maar omdat Hij jouw vrijheid respecteert als heilig.
Daarover zegt Hij: “Bij de volkomen vrijheid van de menselijke wil kan en mag God nooit of te nimmer doen wat Hij wil, want als God de menselijke wil ook maar enigszins zou beïnvloeden, zou de mens een marionet worden, bestuurd door het koord van de vaste goddelijke wil, en zou dan nooit tot een vrij, zelfstandig leven kunnen komen.” — GJE7 50
God onthoudt Zich. Hij houdt Zijn macht in. Niet omdat Hij niet wil helpen, maar omdat Hij jouw vrijheid respecteert. Hij wil geen marionet aan Zijn touwtjes. Hij wil dat je met kinderlijk vertrouwen uit eigen beweging naar Hem toekomt.
Wat je zelf moet verwerven
Hier ligt een diepere laag. God kan je niets geven wat je niet zelf wilt ontvangen. Hij kan je de liefde niet opdringen. Hij kan je het inzicht niet inblazen tegen je wil in. Wat een mens zichzelf niet verschaft, kan geen God hem geven – want dan zou hij vernietigd worden in zijn vrijheid.
Er staat: “God kan alles, maar daar heeft de mens niets aan! Wat een mens zichzelf niet verschaft, kan geen God hem geven, want dan zou hij vernietigd worden.” — GJE 1 220
Dat klinkt paradoxaal. Kan God dan niet alles? Jawel, maar Hij kan niet jouw vrije wil overrulen zonder jou te vernietigen als persoon. De vrijheid om te kiezen is zo fundamenteel voor wie je bent, dat God die niet kan schenden. Zelfs niet om je te redden. Dat is geen beperking van Zijn macht – het is een uitdrukking van Zijn liefde.
De risico’s van de vrijheid om te kiezen
De vrijheid om te kiezen brengt risico’s met zich mee. Mensen kiezen vaak verkeerd. Ze kiezen voor eigenliefde in plaats van voor liefde. Ze kiezen voor hoogmoed in plaats van voor nederigheid. Ze kiezen voor gemak in plaats van werkzaamheid ten behoeve van innerlijke groei.
Maar die risico’s zijn het waard. Want zonder dat is er geen echte keuze. En zonder echte keuze is er geen echte liefde.
Hij zegt: “Je moet de gave van de mensen om te kunnen zondigen, niet zo laag en ook niet als te misdadig aanslaan.” — GJE2 28
De mogelijkheid om te zondigen is geen fout in de schepping. Het is de prijs die betaald moet worden voor de allergrootste gave: de vrije wil.
Wat betekent dit voor jou?
Dit inzicht heeft twee kanten. De eerste kant is dat je niet in wanhoop hoeft te vervallen over je eigen fouten. Je bent geen mislukkeling omdat je last hebt van eigenliefde en trots. Je bent een mens die de vrijheid heeft gekregen om te kiezen – en die soms verkeerd kiest. Dat hoort erbij. God veroordeelt je niet om je fouten. Hij heeft je intens lief en omringt je met alle zorg en zegen om je te helpen je keuzes ten goede te keren.
De tweede kant is dat je de verantwoordelijkheid niet kunt afschuiven. Je kunt niet zeggen: “God had het anders moeten maken.” Je hebt de vrijheid gekregen. En die vrijheid vraagt om een antwoord. Wat doe je met je vrijheid? Kies je voor de liefde, of kies je voor jezelf?
Waartoe dit zo is
Dit alles is zo, opdat jouw liefde echt zou zijn. God riskeert jouw val in verkeerde keuzes om jouw liefde waar te kunnen maken. Hij wil geen gedwongen gehoorzaamheid. Hij wil een vrijwillig, warm, persoonlijk ‘ja’ van jouw hart.
En dat ‘ja’ is alleen mogelijk omdat je ook ‘nee’ kunt zeggen.
Daarom is de vrije wil geen gebrek in de schepping. Het is het kostbaarste geschenk dat je hebt. Het is wat je maakt tot wie je bent: een mens, geroepen tot liefde, vrij om te kiezen, vrij om te vallen, en vrij om op te staan.
De vraag is niet waarom God het risico nam. De vraag is: wat doe jij met de vrijheid die je hebt?
—
Voor deze week: Dank voor je vrijheid
Neem deze week een moment om God te danken voor je vrije wil. Niet voor de keren dat je verkeerd koos, maar voor het feit dat je mag kiezen. En vraag jezelf af: hoe gebruik ik mijn vrijheid vandaag? Kies ik voor liefde, of kies ik voor mezelf? En onthoud: God dwingt niet. Hij wacht. Hij respecteert jouw keuze. Wat kies jij?
—
Volgende keer: Aflevering 20 – Hoe God met je samenwerkt.
Vraag aan jou:
Helpt het je om te weten dat God Zichzelf ervan weerhoudt om jouw vrije wil te sturen, uit liefde voor jou? En hoe voelt het om te beseffen dat jouw keuzes er echt toe doen – niet omdat God je anders zou straffen of afwijzen, maar omdat Hij jou de vrijheid geeft om zelf liefde voor Hem en de naaste aan te doen?
Benieuwd naar de bron van de citaten? Zie het Grote Evangelie van Johannes.